Yazılara Dön

Beşparmak Dağları'nda Doğa Yürüyüşü ve Patika Rehberi

Beşparmak Dağları'nda Doğa Yürüyüşü ve Patika Rehberi

Beşparmak Dağları, Kıbrıs'ın kuzey kıyısına paralel uzanan ince ve uzun bir kireçtaşı sırtıdır; batıda Koruçam Burnu yakınlarından başlar, doğuya doğru incelerek Karpaz Yarımadası'na yönelir. Toros silsilesiyle kıyaslanınca yükseklikleri alçak kalır; en yüksek nokta Selvili Tepe, bin metrenin biraz üzerindedir. Yine de denizden hemen yükseldikleri için kıyıdan bakıldığında silüetleri beklenenden dik görünür. Sırtın kuzey yamacı Akdeniz'e, güney yamacı Mesarya Ovası'na döner; iki yönün nemi, rüzgârı ve bitki örtüsü birbirinden belirgin biçimde ayrılır. Yürüyüşe çıkan biri için bu, birkaç saat içinde iki ayrı iklim hissi arasında gidip gelmek anlamına gelir.

Dağın adı, uzaktan bakıldığında parmaklarını açmış bir ele benzeyen zirve dizisinden gelir; Rumca adı Pentadaktilos da aynı anlamı taşır. Halk anlatısında bu el bir kahramana aittir: Bizans destanlarının Dijenis'i, adayı kurtarmaya gelirken elini bu sırta dayamış, parmak izleri kayaya işlemiştir. Bölgede dolaşan başka bir anlatıda ise kralın kızına talip olan yoksul bir genç bataklığa gömülürken elini son kez göğe uzatır ve taşlaşır. Hangi anlatıyı duyarsanız duyun, tepeleri saydıktan sonra ufka bakışınız biraz değişir.

Sırtın büyük bölümü kızılçam ormanıyla kaplıdır. Ağustos sıcağında bile gölgeye girer girmez reçine kokusu ağırlaşır, iğne yapraklı zeminde adım sesi yumuşar. Ağaçların arasına yer yer servi, mersin, sakız ve keçiboynuzu karışır; taşlı açıklıklarda kekik ile adaçayı gibi bodur çalılar yayılır. Yaz ortasında ağustos böceklerinin sesi ormanın üst katından iner, aynı yamaç kış sabahlarında sisle kapanır. Yangın izlerinin ardından yeniden filizlenen genç çam kümeleri ormanın kendini onarma ritmini gözle görülür kılar; bu ritmi fark etmek, yürüyüşü yalnızca bir yükselti egzersizi olmaktan çıkarır.

Sırtın orta kesimindeki Alevkaya Orman İstasyonu, dağın bitki dünyasını tek çatı altında toplar. Doğa araştırmacısı Deryck Viney'in katkısıyla 1989 sonbaharında açılan herbaryum, adanın florasından derlenmiş yüzlerce türe ait kurutulmuş ve preslenmiş örneği barındırır; Viney'in elinden çıkmış bitki çizimleri de koleksiyonun parçasıdır. Camekânların ardında yalnızca Kıbrıs'ta yetişen türlerin yanına fotoğraflar ve kısa notlar iliştirilmiş, patikada adını bilmediğiniz bir çiçeğe rastladıysanız karşılığını çoğu zaman burada bulursunuz. İstasyon aynı zamanda gölgeli bir mola noktası; birçok yürüyüşçü rotasını buradan başlatır ya da burada bitirir.

Patika ağı, birkaç saatlik kısa halkalardan günlere yayılan uzun geçişlere kadar çeşitlenir. Beşparmak sırtı boyunca işaretlenmiş uzun güzergâh, batıda Koruçam Burnu'ndan doğuda Zafer Burnu'na uzanan ve iki yüz kilometreyi rahatça aşan bir hat çizer; genellikle etaplara bölünerek yürünür. İlk kez çıkanlar için Alevkaya çevresindeki orman patikaları uygundur, tırmanış ölçülüdür ve yönelmek kolaydır. Etapların çoğu bir orman yoluna ya da köy çıkışına bağlandığından, dönüş ulaşımını önceden düşünmek en pratik hazırlık sayılır. Manzara noktalarının çoğu çıplak kaya omuzlarında toplanır: kuzeye dönüldüğünde kıyı şeridi ve açık deniz, güneye dönüldüğünde ovanın damalı tarlaları aynı anda görünür.

Beşparmak Dağları'nda yürüyüş için en verimli dönem sonbahar ile ilkbahar arasındadır. Ekim yağmurlarından sonra toprak kokusu geri gelir, patikalardaki toz oturur, sıcaklık gün boyu yürünebilir bir aralığa iner. Şubattan mayısa uzanan haftalar sırtın en hareketli hâlidir; yamaçlar kısa sürede renk değiştirir. Kışın da yürünür, ancak yağmurun ardından kireçtaşı yüzeyler kayganlaşır ve tempoyu düşürmek gerekir. Temmuz ile ağustosta gölgesiz kesimler ağırlaşır; o aylarda yola çıkacaksanız sabahın ilk saatlerini seçmek ve öğleden önce inmeyi planlamak daha akıllıca.

İlkbaharda yol kenarları başlı başına bir sebeptir. Adada kırkı aşkın yabani orkide türü kayıtlı; bunların önemli bir bölümü kuzeydeki bu sırtta ve çevresinde görülebiliyor, en yoğun çiçeklenme mart ile nisana denk geliyor. Arı orkidesi diye anılan Ophrys türlerinin çiçekleri, tozlaşmayı sağlayan böcekleri yanıltacak kadar onlara benzer; tempoyu yavaşlatıp eğilerek bakmayı hak eden ayrıntılardan biri. Aralarına siklamen, anemon ve gelincik karışır; hepsi yerinde bırakılması gereken, koparıldığında ertesi bahar geri gelmeyen bitkiler.

Adanın doğu kıyısından Beşparmak sırtına ulaşmak sanıldığı kadar uzun sürmez; İskele'den çıkıp Girne yönüne dönen sırt yollarına bağlanmak yaklaşık bir saatlik bir yol, dolayısıyla bir hafta sonu sabahı rahatlıkla yürüyüşe dönüşür. Spoint Construction'ın İskele kıyısında yürüttüğü VivaMore da bu hattın başlangıcında; denizden ormana geçmek için ayrı bir tatil planı yapmak gerekmiyor. Sabah denizin kenarından ayrılıp öğleye doğru çam gölgesinde yürümek, adanın küçüklüğünün getirdiği alışılmadık bir rahatlık.

Güvenlik tarafında birkaç basit alışkanlık yetiyor. Kişi başına en az bir buçuk litre su taşıyın; sırtta çeşme bulmak şansa kalmış bir iş. Şapka, güneş kremi ve bileği kavrayan bir ayakkabı kayalık zeminde farkı hemen hissettirir. Rüzgâr sırt hattında beklenmedik biçimde sertleşebildiğinden, ince bir rüzgârlık çantada yer kaplamayan ama sık işe yarayan bir parçadır. Telefon kapsaması vadi içlerinde ve kuzey yamacın bazı ceplerinde kesilebildiği için rotayı çevrimdışı haritaya indirmek, çıkış saatinizi ve dönüş planınızı birine bildirmek yerinde olur.

Sırtın bazı kesimlerinde askerî bölge tabelaları bulunur; bu levhaların göründüğü yerde patikadan sapmamak ve uyarıya uymak yürüyüşün tartışmasız kuralıdır. Bunun dışında dağ konukseverdir: gün içinde keçi sürülerine ve yamaç boyunca süzülen yırtıcı kuşlara rastlamak olağan. Eteklerdeki köy yollarında zeytin ve keçiboynuzu ağaçları sıralanır, iniş bu gölgeli hattı izleyerek yumuşar. Akşamüstü aşağı inerken deniz önce gümüşe, sonra bakıra döner; Beşparmak Dağları'nı bir kez yürüyenlerin çoğu, ikinci gelişini başka bir mevsime denk getirmeyi planlayarak iner.

Diğer Yazılarımız

UPTOWN projects contact image
SPOINT İLE TANIŞIN
BÜYÜK FİKİRLER SAĞLAM TEMELLERLE BAŞLAR
Bize Ulaşın
Sizi Arayalım Hemen Arayın
decorative lines pattern